مشخصات جغرافیایی استان گلستان : استان گلستان با مساحت 74/20437 کیلومتر مربع، 3/1 درصد مساحت کل کشور را تشکیل می‌دهد. این استان بین 36 درجه و 30 دقیقه و2 ثانیه تا 38 درجه و 7 دقیقه و 6 ثانیه عرض شمالی و 53 درجه و 51 دقیقه تا 56 درجه و 21 دقیقه و 4 ثانیه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ و در بخش شمالی کشور واقع شده است. از شمال به کشور ترکمنستان، از جنوب به استان سمنان، از شرق به استان خراسان شمالی و از غرب به دریای خزر و استان مازندران محدود می‌شود.
استان گلستان از نظر تقسیمات کشوری : بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال 1385 این استان شامل 11 شهرستان، 24 شهر، 21 بخش و 50 دهستان می‌باشد.
عوامل اصلی تشکیل‌دهنده‌ی اقلیم استان : عوامل اصلی تشکیل‌دهنده‌ی اقلیم استان را می‌توان به عوامل محلی(عرض جغرافیایی، ناهمواری، منابع آب و … ) و عوامل بیرونی ( فرابار سیبری، کم فشار مدیترانه، بادهای موسمی و … ) تقسیم کرد.
1- عرض جغرافیایی
استان گلستان در محدوده‌ی منطقه‌ی معتدله‌ شمالی قرار گرفته که این عامل نقش مؤثری را در اقلیم استان بر عهده دارد.

 2- ناهمواری‌ها

قسمت جنوب و شرق استان را کوهستان تشکیل می‌دهد. این کوه‌ها به طور مـوازی و جهت آنها تقریبـاً شرقی غربـی بوده و دنبـاله سلسله جبال البرز می‌باشـد. این کوه‌ها از منطقه‌ی هزار جریب ( استان مازندران ) شروع شده و به صورت نواری هلالی شکل امتداد پیدا کرده و در شرق و شمال شرقی به کوه‌های آلاداغ، بینالود و هزار مسجد در استان خراسان شمالی می‌پیوندد.

کوه شاهوار با ارتفاع 3945 متر بلندترین و نقاط ساحلی با ارتفاع 26- متر پست‌ترین نقاط استان می‌باشد.

3- دریای خزر

دریای خزر با وسعتی حدود 438000 کیلومتر مربع، بزرگترین دریاچه‌ی جهان به شمار می‌رود.این دریاچه بین کشورهای ایران، روسیه، ترکمنستان، قزاقستان و آذربایجان واقع شده است. سواحل جنوبی آن از خلیج حسینقلی تا آستارا مربوط به خط ساحلی ایران است. کهن‌ترین نام این دریاچه «هیرکانی» است. پس از آن از نام‌های «آبسکون»، «طبرستان»، «قزوین»، «دیلم»، «مازندران»، «گرگان»، «گیلان» و «خزر» برای این دریاچه استفاده شده است. در نقشه‌ها و کتب خـارجی نیز این دریـاچه به دریای «کاسپیـن» معـروف است.

عمق این دریا از شمال به طرف جنوب افزایش یافته به طوری که عمق متوسط نواحی شمالی آن از 6 متر تجاوز ننموده در صورتی که در جنوب و جنوب غربی حداکثر به 1000 متر می‌رسد .

کناره‌های این دریا عموماً شن‌زار و پست و صاف می‌باشد. «خلیج گرگان» در جنوب شرقی و تالاب انزلی در جنوب غربی، دو بریدگی مهم آن محسوب می‌گردد.

- مشخصات کلی دریای خزر : دریای خزر دارای 1502 کیلومتر طول، 554 کیلومتر پهنا و 438000 کیلومتر مربع مساحت بوده وحجم آب آن 79319 کیلومترمربع برآورد می‌گردد. طول محیط کرانه‌ی آن 6379 کیلومتر است که 991 کیلومتر آن در ایران و 5388 کیلومتر دیگر آن در کشورهای روسیه، ترکمنستان، قزاقستان و آذربایجان واقع شده است. وسعت حوضه آبریز آن 3733000 کیلومتر مربع است که گستردگی آن در ایران 256000 کیلومتر مربع می‌باشد. مساحت تالاب انزلی 200 کیلومتر مربع و مساحت خلیج گرگان 400 کیلومتر مربع می‌باشد.

معرفی شهرستان های استان گلستان

شهرستان گرگان:

شهرستان گرگان مرکز استان گلستان شهری زیبا و آراسته در متن طبیعت با دیدنی های فراوان است. مساحت این شهرستان در حدود2/1615 کیلومتر مربع و جمعیت آن بالغ بر 397946 نفر است.

با توجه به موقعیت جغرافیای و ارتفاع زمین، آب و هوای این شهرستان متنوع است. در قلل مرتفع آب و هوای معتدل و سرد کوهستانی و در قسمت کوهپایه ها و قسمت های مرکزی آب و هوای معتدل و مرطوب وجود دارد. آثار منقول و غیر منقول متعلق به دوران پیش از تاریخ که از نقاط مختلف این شهرستان از جمله تورنگ تپه و شاه تپه و . . . به دست آمده نشانگر حضور دیرینه انسان ها و تمدن در این منطقه است که تا هزاره ششم پیش از میلاد قدمت دارد.

از مهمترین اماکن تفریحی و آثار باستانی این شهرستان می توان پارک جنگلی ناهارخوران، النگ دره، قرق، آبشار و چشمه آب گرم زیارت، بافت قدیم گرگان، کاخ آقا محمد خان قاجار، بنای قدیمی شهر گرگان از جمله خانه کبیر و تقوی، مدرسه عمادیه، مسجد جامع گرگان، بغعه امام زاده ها ( نور، نه تن عبدالله و . . . ) دهکده توریستی زیارت، تورنگ تپه و کاروانسراهای قزلق، دیمه لو و رباط سفید اشاره نمود.

شهرستان گنبد کاووس:

نام این شهرستان که بعد از گرگان مهمترین شهر استان محسوب می شود از نام گنبد قابوس بن وشمگیر گرفته شده است که مقبره وی نیز در شمال شهر قرار دارد.

مساحت این شهرستان حدود 5071 کیلومتر مربع و جمعیت آن بالغ بر 286620 نفر است. مهمترین مراکز گردشگری و باستانی این شهرستان عبارتند از: تالاب های بین المللی آلماگل، آلاگل و آجی گل بازارچه مرزی اینچه برون، یاریم تپه، گبری قلعه، برج قابوس، شهر باستانی جرجان، امام زاده یحیی بن زید و بقعه دانشمند شهرستان گنبد کاووس را می توان کرسی مطالعات باستان شناسی استان دانست و پروژه های شهر قدیم جرجان و دیوار گرگان همه ساله در این شهرستان صورت می پذیرد.

شهرستان مینودشت:

این شهرستان در ناحیه شرقی استان گلستان در دنباله دامنه کوه های البرز شرقی واقع شده است. مساحت این شهرستان در حدود 1576 کیلومتر مربع جمعیت آن بالغ بر 127422 نفر است. نام قدیم مینودشت حاجیلر بوده، این شهرستان با توجه به مناظر طبیعی، تفرجگاه های زیبا، وجود آثار باستانی صنایع دستی و تولید ابریشم و تولید عسل یکی از جاذبه های گردشگری استان محسوب می شود.

از جمله اماکن گردشگری باستانی شهرستان مینودشت شامل: پارک ملی گلستان، آبشار لوه،سو،گلستان، جنگل باقر آباد و فارسیان،موزه های حیاط وحش و تاریخ طبیعی پارک ملی گلستان، تنگه چلچای، آقا چشمه، ماهی پران، دشت حلقه، غار باستانی کیارام است.

قدیمی ترین بقایای حضور انسان که در استان گلستان شناخته شده غار کیارام می باشد که به 100 هزار سال پیش و دوره پارینه سنگی میانه ( موسترین ) تعلق دارد. همچنین دشت حلقه به عنوان وسیع ترین سایت باستانی استان نیز که 238 هکتار وسعت دارد در این شهرستان قرار گرفته است.

شهرستان کلاله:

این شهرستان که در منتهی الیه شرقی استان گلستان واقع شده با وسعت حدود 4962 کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر 154051 نفر یکی از مراکز گردشگری استان است.

از جمله مراکز گردشگری و آثار باستانی این شهرستان چشمه زاو، آق سو، زیارتگاه خالدبن سنان ( خالد نبی )، مسجد و مدرسه کریم ایشان، مقبره مختومقلی فراغی، زیارتگاه امام عبدالله و سه کارگاه کاوش باستان شناسی در دیوار تاریخی گرگان به نام های کارگاه قره دیب، کارگاه یسا قلیق و کارگاه قره یسر ( گرگر ) است.

شهرستان آزاد شهر:

این شهرستان با قرار گرفتن در محل تلاقی مسیرهای گرگان، گنبد کاوس و شاهرود دارای چشم اندازهای طبیعی و تاریخی بسیاری است. این شهرستان مساحتی در حدود 872 کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر 90161 نفر دارد.

از مرکز گردشگری و باستانی این شهرستان می توان بقعه متبرکه امام زاده محمد بن زید ( آق امام )، پارک جنگلی و تپه شهرک بسیجیان را نام برد.

شهرستان رامیان:

این شهرستان که از نظر طبیعی به دو قسمت جلگه ای و کوهستانی تقسیم می شود جمعیتی بالغ بر 82260 نفر و وسعتی در 870 کیلومتر مربع دارد این شهرستان دارای جنگل های غنی و چشم اندازهای زیبا است.

مهمترین اماکن گردشگری و تاریخی این شهرستان چشمه گل رامیان، آبشار شیرآباد، غار شیرآباد، قلعه ماران، پارک جنگلی آهنگران، امام زاده پیر، مسجد سادات، تپه های انجیلو، نقاره خانه، مدرسه و کاخ رضاشاهی و بقعه الهادی می باشند.

شهرستان بندرگز:

این شهرستان که در منتهی الیه غربی استان گلستان واقه شده است، جمعیتی بالغ بر 45853 نفر و وسعتی در حدود 239 کیلومتر مربع را دارا است. با وجود جاذبه های گردشگری مانند دریا، جنگل و اماکن تاریخی این شهرستان را می توان از مراکز مهم گردشگری استان محسوب نمود.

مراکز دیدنی شهرستان بندرگز عبارتند از: اسکله توریستی، چشمه قلقلی، جنگل باغو، خلیج گرگان، سیکاپل، جرکلباد، امامزاده حبیب الله و امامزاده سفید چال.

شهرستان کردکوی:

این شهرستان که در غرب استان واقع شده است، دارای 66945 نفر جمعیت و مساحتی در حدود 8/815 کیلومتر مربع می باشد. وجود چشم اندازهای طبیعی و تاریخی و صنایع دستی زیبا موقعیت گردشگری مناسبی را برای این شهرستان به وجود آورده است.

از صنایع دستی آن می توان به حصیر بافی، نمد مالی، بافتن چادر شب و جوراب و دستکش پشمی اشاره کرد. از مناطق گردشگری و باستانی این شهرستان می توان منطقه حفاظت شده جهان نما روستای ییلاقی درازنو، پارک جنگی امام رضا (ع)، برج رادکان، شهر قدیمی تمیشه و دیوار تمیشه، امامزاده روشن آباد، امامزاده النگ و جاده شاه عباسی را نام برد.

شهرستان بندرترکمن:

این شهرستان که یکی از شهرهای غربی استان گلستان است دارای 123125 نفر جمعیت و مساحتی در حدود 1576 کیلومتر مربع است. در سال 1306 خورشیدی در محلی که قرارگاه نظامیان بود شهر بندرترکمن تأسیس شد. این شهرستان با وجود جاذبه های طبیعی مانند دریا و صنایع دستی غنی ترکمن، یکی از مهمترین مراکز گردشگری استان محسوب می گردد.

صنایع دستی این شهرستان قالی و قالیچه و پشتی ترکمنی است. از مهمترین مناطق گردشگری و باستانی شهرستان ترکمن می توان از تالاب گمیشان، جزیره آشوراده، اسکله توریستی ترکمن، میدان سوارکاری، پادگان روس ها، زیارتگاه آق امام، آرامگاه بهاء الدین نقشبندی، دیوار تاریخی گرگان و قیزلر قلعه نام برد.

شهرستان آق قلا:

شهرستان آق قلا که در 15 کیلومتری شمال شرقی گرگان و در کنار رودخانه گرگانرود قرار گرفته است دارای جمعیتی بالغ بر 111587 نفر و وسعتی در حدود 1763 کیلومتر مربع است. این شهر توسط شاه عباس در سال 1020 هجری قمری بنا شده که به نام اسپیدژ یا دژ سفید و در زمان حکوم

ت پهلوی به پلوی دژ تغییر نام داد و امروز آق قلا نام گرفته است. از صنایع دستی مردم این منطقه می توان قالی، قالیچه و پشتی ترکمن را نام برد. اماکن دیدنی و گردشگری شهرستان شامل گل فشان های قارینیارق نفتیجه، اینچه، پل آق قلا و پنج شنبه بازار آق قلا است.

شهرستان علی آباد کتول:

این شهرستان با جمعیتی بالغ بر 124875 نفر، وسعتی در حدود 1160 کیلومتر مربع و با وجود جاذبه های طبیعی و تاریخ و صنایع دستی متنوع از جمله مراکز عمده گردشگری در استان گلستان است.

شغال تپه کهن ترین استقرار بشر در شهر علی آباد می باشد که در مرکز این شهر قرار گرفته است و به دوران تاریخی تعلق دارد. از صنایع دستی این شهرستان می توان به قالی بافی، بافت پارچه های ابریشمی و پشمی، خورجین دوزی و چادر شب بافی اشاره کرد. از مراکز مهم باستانی و گردشگری این شهرستان می توان به آبشار و پارک جنگلی کبودوال، دهکده های ییلاقی ( افراتخته، زرین گل و سیاه مرزکوه و . . . ) رودخانه زرین گل، دهنه محمد آباد، امام زاده الازمن، معصوم آباد، نرگس تپه و نوران گلین تپه اشاره نمود